Toetsen van kleuters

Objectieve informatie als aanvulling bij het observeren van de ontwikkeling van het kind

Het toetsen van kleuters is een onderwerp dat veel aandacht krijgt. Door misverstanden en vragen die er leven, verliezen we soms uit het oog voor welk doel kleutertoetsen zijn ontwikkeld. Graag gaan we daar dieper op in.

Een achterstand of voorsprong vroegtijdig signaleren

Goed onderwijs sluit aan bij de ontwikkeling van kinderen. Voor kleuters is spelend leren hierbij van groot belang. De eigen observaties van leerkrachten vormen de belangrijkste bron van informatie om de activiteiten in de klas te laten aansluiten bij de ontwikkeling van de kinderen. Toetsen zijn bedoeld om leerkrachten daarbij te ondersteunen. Doordat toetsen de mogelijkheid bieden om de ontwikkeling van kinderen te vergelijken met die van de gemiddelde leerling, krijgen leerkrachten een breder referentiekader dan de eigen groep. Zo kan een leerkracht met toetsen een achterstand of voorsprong vroegtijdig signaleren.

Met dagelijkse observaties en informatie van ouders maken toetsen het beeld compleet

Van observaties is bekend dat deze sterk gekleurd kunnen zijn door het beeld dat een leerkracht al van een kind heeft. Zo kan een kind dat verbaal sterk is, ten onrechte de indruk wekken dat het zich op andere gebieden ook goed ontwikkelt. De dagelijkse observaties, informatie van ouders én de toetsresultaten geven samen een compleet beeld van de vaardigheden en de ontwikkeling van een kind.

Regelmatig toetsen voorkomt effect van momentopname

De ontwikkeling van kinderen (cognitief, fysiek en sociaal-emotioneel) verloopt veelal sprongsgewijs. Op basis van een toets resultaat en/of observatie in groep 1 is niet te voorspellen hoe een kind het bijvoorbeeld in groep 8 zal doen. Door regelmatig te evalueren, kan het beeld gedurende de basisschool steeds bijgesteld worden als dat nodig is en voorkom je het effect van een momentopname. Twee keer per jaar toetsen is voldoende om te zien hoe een leerling zich ontwikkelt in de tijd.

Taal voor kleuters

Veelgestelde vragen

Zijn kleutertoetsen verplicht?

Nee, scholen bepalen zelf of ze het zinvol vinden om toetsen af te nemen bij hun kleuters.

Klopt het dat met het gebruik van toetsen kleuters geen tijd meer hebben om te spelen?

Nee, dat is een misverstand. Leerkrachten in het basisonderwijs zorgen ervoor dat kleuters zich spelenderwijs volop ontwikkelen. Om de ontwikkeling van leerlingen te volgen is het voldoende om twee keer per jaar, twee keer een half uurtje met de leerlingen de opdrachten uit de toets te maken. Opdrachten die de kleuters vaak als leuk ervaren. Scholen bepalen uiteindelijk zelf óf en hoe vaak ze onze toetsen gebruiken in hun onderwijs.

Prestaties van kleuters wisselen. Zijn de toetsen dan wel betrouwbaar?

De toetsen zijn zeker betrouwbaar, maar de resultaten hebben een beperkte houdbaarheid. Daarom is het belangrijk om het beeld van een leerling niet te baseren op slechts één score of observatie. Door regelmatig te evalueren (2x per jaar is voldoende) kun je het beeld steeds bijstellen als dat nodig is en het onderwijs daarop aanpassen.

Zijn de kleutertoetsen te moeilijk?

Nee, het is een misverstand dat de kleutertoetsen te moeilijk zijn. We hebben onze toetsen zo samengesteld dat een gemiddelde kleuter ongeveer 80% van de opgaven goed maakt.

Moeten kleuters alle vragen beheersen?

Nee, dat hoeft niet. De toetsen bevatten ook moeilijkere opgaven die alleen de bovengemiddelde leerlingen beheersen. Op deze manier kan de leerkracht ook die leerlingen uitdagend en passend onderwijs bieden.

Vragen we niet teveel van kinderen?

Kinderen vinden het leuk om te laten zien wat ze kunnen. Als ouders, leerkrachten en anderen niet te zwaar tillen aan toetsen, zullen kinderen dat ook niet zo snel doen.

Wat kun je doen als je merkt dat een kind de kleutertoets niet prettig vindt?

Het is belangrijk dat een kind zich veilig voelt en zich kan concentreren op een taak en instructies. Merk je dat dat niet het geval is? Dan adviseren wij om de toets (op dat moment) niet af te nemen.

Hoe zorg je ervoor dat een kind zich veilig voelt tijdens de toetsafname?

Een prettige en ontspannen sfeer is belangrijk. Introduceer de toets als ‘samen in een boekje werken’. Vertel de kinderen dat het niet erg is als ze iets niet weten en geef complimentjes als ze het goed doen.

Voor meer informatie over kleutertoetsen van uw kind, kunt u het beste terecht bij de school.