Wordt er te veel getoetst op school?

Alle LVS-toetsen afnemen kost 1,77% van de onderwijstijd

'Er wordt te veel getoetst in Nederland. In andere landen is het beter geregeld. Kijk bijvoorbeeld naar Finland. Daar wordt nauwelijks getoetst en het onderwijsniveau is hoog.' Dit zijn veelgehoorde uitspraken. Wat is waar? Hoeveel wordt er eigenlijk getoetst en is dat te vergelijken met andere landen?

Toetsen sluiten aan bij de inrichting van het onderwijs

Het afnemen van een toets moet geen doel op zich zijn. Belangrijk is de vraag waarom je toetst. Goed onderwijs sluit aan bij de ontwikkeling van individuele leerlingen. De eigen observaties van leerkrachten vormen de belangrijkste bron van informatie om de activiteiten in de klas te laten aansluiten bij de ontwikkeling van de kinderen. Toetsen zijn bedoeld om leerkrachten daarbij te ondersteunen. Het aantal toetsen dat een leerling in het onderwijs gemiddeld krijgt en de toegevoegde waarde daarvan is vooral afhankelijk van de inrichting van het onderwijs.

Er zijn grote verschillen tussen onderwijs- en toetssystemen per land

Omdat er grote verschillen zijn tussen onderwijs- en toetssystemen in Nederland en andere landen is het onmogelijk om eenvoudige vergelijkingen te maken. Zo zijn alle docenten in Finland universitair geschoold en hebben ze een grote vrijheid om hun onderwijs zelf vorm te geven. In landen waar geen nationaal curriculum wordt gehanteerd is de vrijheid om het onderwijs zelf in te vullen groter. En in de VS is ‘teaching to the test’ een normale zaak. De verschillen tussen het onderwijs- en toetssysteem in Nederland en die van andere landen zijn op alle niveaus van stelsel tot klasgrootte te groot om eenvoudige vergelijkingen te rechtvaardigen.

In Nederland kiezen scholen zelf hoeveel en welke toetsen ze afnemen

Als een basisschool besluit om alle toetsen van het Cito volgsysteem aan zijn leerlingen voor te leggen, dan zijn dat 116 toetsen in acht jaar tijd. Samen vragen die een tijdsinvestering in lesduur van 132 uur en 45 minuten. Dat is 1,77% van de totale onderwijstijd. Als methodegebonden toetsen ook worden afgenomen, kan dat percentage oplopen tot ongeveer 5% van de beschikbare onderwijstijd.

De rol van de overheid

In het Nederlandse onderwijs is in het algemeen sprake van een gedeeld eigenaarschap bij wettelijk verplichte toetsen. In het geval van de verplichte eindtoets schrijft de wetgever het afnemen van een (gecertificeerde) toets voor en laat de keuze voor de toets aan het bevoegd gezag van de school. De landelijke eindexamens voor het voortgezet onderwijs bestaan uit centrale, gestandaardiseerde toetsen én door de school opgestelde toetsen. Beide tellen voor 50% mee bij het toekennen van het diploma. De Onderwijsinspectie houdt namens de overheid toezicht op naleving van de gestelde eisen. Of een toets of systeem verplicht wordt, beslist de Tweede Kamer. Cito is van mening dat er een goede balans moet zijn tussen vrijheid voor de scholen enerzijds en transparantie over de verantwoording van resultaten anderzijds.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen toetsen van Cito en andere toetsen?

De toetsen van Cito zijn methode-onafhankelijk. Ze toetsen niet of een hoofdstuk of een boek gekend en begrepen wordt, maar toetsen het vaardigheidsniveau van het kind. Hierbij volgen we de kerndoelen die door de Tweede Kamer voor het onderwijs zijn vastgesteld.

Waarom is een volgsysteem van belang?

Door met regelmaat te toetsen waar een kind staat, kun je op momenten dat dat nodig is, ingrijpen. Ofwel door stof extra te oefenen, of door het aanbieden van extra leerstof. Door een kind te volgen tijdens de hele basisschoolperiode, krijgen de school, de ouders en het kind een helder beeld van wat het kind kan en kent en waar de mogelijkheden en uitdagingen liggen.

Maar een toets is toch altijd een momentopname?

Iedere meting is strikt genomen een momentopname. Zo ook de meting van de snelheid van een auto bij een verkeerscontrole of het aantal kilogram dat een weegschaal aangeeft als je erop staat. Wanneer je met regelmaat toetst, is er een duidelijke lijn te zien door de tijd heen. Zo’n leerlijn is belangrijker dan het resultaat op één op zichzelf staande toets.