SluitenSluiten
leerlingen gamen

Projecten

Game-based assessment en spreekvaardigheid in het S(B)O

Cito logo plectrumVerder

Game-based assessment en spreekvaardigheid in het S(B)O

Het is een voorbeeld van een mooi traject met diverse facetten. Een traject dat aangeeft hoe de verschillende teams binnen CitoLab kunnen samenwerken om een vernieuwing vorm te geven. In dit project stond het kunnen meten van gespreksvaardigheid centraal. Het begon met het peilingsonderzoek naar gespreksvaardigheid in het s(b)o. Voor deze peiling ontwikkelde team Prototypes het meetinstrument: een observatiewijzer bij een bestaand spel. Team Psychometrisch Onderzoek en Dienstverlening tekende voor de psychometrische analyses van de onderzoeksdata. En wij (team Onderwijskundig Onderzoek) gebruikten de gegevens voor een onderzoek naar de inzet van game-based assessment rondom gespreksvaardigheid in het s(b)o.

Het onderzoek: samen spelen lokt gesprekken uit

In dit onderzoek zochten we uit of gespreksvaardigheid te beoordelen is door leerlingen een spel te laten spelen.

  • Het spelen van een spel is voor leerlingen een natuurlijke setting. Het is een niet-bedreigende situatie en leuk om te doen.
  • Bij een bordspel voeren spelers gesprekken. Die gesprekken zijn zelfs nodig als spelers moeten samenwerken. In dit onderzoek spelen leerlingen het Fischerspiel: een spel waarbij ze sámen zoveel mogelijk vissen moeten vangen. 
  • Alle gesprekken worden opgenomen en beoordeeld door getrainde testleiders en onafhankelijke beoordelaars.
  • Voor het beoordelen van de kwaliteit van de gesprekken en gespreksvaardigheid van individuele leerlingen, was er een speciaal ontwikkelde observatiewijzer met 17 indicatoren.
  • In het kader van de peiling Mondelinge Taalvaardigheid werden gesprekken beoordeeld van 1.357 leerlingen uit de laatste groep van 33 S(B)O-scholen.

Waarom games helpen om gespreksvaardigheid te meten

Game-based assessment kan een leuke(re) en toegankelijke(re) manier zijn om de kennis en vaardigheden van leerlingen te beoordelen. Zeker bij het meten van gespreksvaardigheid kan de inzet van een game waarin je sámen aan de slag moet, werken. 
  • Kinderen spelen veelvuldig spellen. Het spelen ervan is vertrouwd, niet-bedreigend. Voor leerlingen creëert dit ruimte om onbevangen te spreken.
  • Games stellen kinderen voor een constante en natuurlijke stroom van keuzes en beslismomenten. Al die keuzes en beslismomenten zorgen voor gespreksstof met elkaar.
  • Tijdens het spel kunnen de gesprekken, de keuzes en overwegingen worden vastgelegd (Stieger en Reips 2010).
  • Game-based assessments kunnen dus inzicht geven in de weg ernaartoe. Traditionele assessments kunnen dat vaak niet (Shute en Ventura 2013; Landers 2014).
Bijna alle kinderen waren bereid om het spel te spelen. Zelfs kinderen die in de klas nauwelijks spreken. 
groen
Eén van de bevindingen uit het onderzoek
Leerlingen spelen het Fischerspiel

De zuiverheid van gespreksobservatie met spel en formulier 

Observatie als meetmethodiek heeft voordelen, maar ook beperkingen. Het spel zelf, de observatiewijzer en de beoordelaar kunnen bevindingen beïnvloeden. In ons onderzoek namen we dit onder de loep.    
  • We evalueerden of het spel gevarieerd spreekgedrag uitloket en of de groep en het moment van de beurt krijgen dat gedrag beïnvloedden. 
  • We evalueerden de psychometrische eigenschappen van de observatiewijzer. We keken naar moeilijkheid, discriminerend vermogen, betrouwbaarheid en dimensionaliteit. 
  • We evalueerden of spelleiders consistent met de observatiewijzer konden werken. Daartoe maakten we een vergelijking met de beoordeling van vakexperts.   
Het spel leverde meer dan voldoende gevarieerde gegevens op om de gespreksvaardigheid van leerlingen te beoordelen. De observatiewijzer werkte en leverde betrouwbare scores op.
teal
Bevindingen uit het onderzoek

Meer onderzoek is nodig

  • Want we vonden een groepseffect. Uit de analyses bleek dat de prestaties van leerlingen binnen groepen meer op elkaar leken dan tussen groepen. Een bevinding die we vaker aantreffen in groepsgewijze metingen. 
  • We vonden bovendien een spelleidereffect. Enkele spelleiders bleken onvoldoende toegerust te zijn op hun beoordelingstaak. Dit zou opgelost kunnen worden met - bijvoorbeeld - extra training of een computergestuurde beoordeling.

Achtergrondinfo: peiling mondelinge taalvaardigheid S(B)O 

Lees hoe we het Fischerspiel inzetten in het peilingsonderzoek naar de mondelinge taalvaardigheid van schoolverlaters in het S(B)O

Naar de pagina van team Psychometrisch Onderzoek en Dienstverlening