Sluiten

'Zolang je groeit, gaat het goed!'

Interview
Cindy Rijkse
Cindy RijkseCoach unit 3, Laterna Magica
Er zijn steeds meer scholen met een andere visie op onderwijs. Dit vertaalt zich naar vernieuwende pedagogisch-didactische concepten, waarbij ook andere behoeften ontstaan rondom het toetsen en volgen van leerlingen. Natuurlijk volgen we bij Cito deze ontwikkelingen op de voet, zodat onze producten blijven aansluiten bij jullie wensen. Neem Groeimeter, een nieuw concept voor formatieve evaluatie.
Groeimeter is gemaakt als antwoord op de behoefte van scholen om leerlingen op leerdoelniveau te kunnen volgen. Laterna Magica is zo'n school. We spreken Cindy Rijkse, coach in unit 3, waar ze kinderen van 8 tot 12 begeleidt in hun leerproces.
Op Laterna Magica in IJ burg leren kinderen volgens de waarden van 'natuurlijk leren'. Uitgangspunt is dat kinderen zoveel mogelijk vanuit echte situaties leren.
"Hierdoor voelen ze de noodzaak om ergens mee aan de slag te gaan", legt Cindy uit. "Kinderen moeten weten waaróm ze iets gaan leren. Daarnaast geven we ze de ruimte om hun persoonlijke leerroute te volgen. Natuurlijk is het fijn als je alles ongeveer even goed kan, maar we weten allemaal dat het zo niet werkt. Een kind kan in het ene vakgebied heel sterk zijn en een ander vakgebied lastiger vinden. Wij sluiten daarop aan met ons onderwijs."

Clubs en kernconcepten

Elke unit bestaat uit vier groepen, waaraan gemiddeld acht coaches zijn verbonden. Leerlingen starten en eindigen de dag in hun eigen stamgroep. Daarna gaan de kinderen naar clubs voor de kernvaardigheden en is er 'ontwikkeltijd'. Er zijn clubs voor rekenen, spelling en close reading. Cindy: "We maken gebruik van methoden, maar wijken daar ook met regelmaat vanaf. Of we knippen de methode op en bieden de leerstof in een andere volgorde aan."
Tijdens de ontwikkeltijd – dan zitten kinderen uit verschil­lende leerjaren bij elkaar – werkt Laterna Magica met kernconcepten, thema's waarbinnen verschillende vakgebieden samenkomen. "We zijn nu bezig met het kernconcept communicatie", geeft Cindy als voorbeeld. "Een groep maakt een krant over gescheiden ouders, een andere groep onderzoekt hoe je emoties kunt vertalen in kunstwerken en daarmee kunt communiceren."

Groei bijhouden

Om de ontwikkeling van haar leerlingen te kunnen volgen, maakt Cindy gebruik van LVS-toetsen van Cito. "Zo kan ik controleren of een kind de groei laat zien die ik verwacht had. Als dat blijkt uit zo'n toets, weet je dat je op de goede weg zit. En zo niet, ga ik onderzoeken waar het aan ligt." Cindy vindt het belangrijk dat kinderen ook zelf hun groei kunnen volgen. "Het gaat me dan echt om de groei, niet om cijfers. De een groeit harder dan de ander, maar dat maakt niet uit. Want zolang je groeit, gaat het goed!"

Broeikasfotograaf i.o.v. OC&W

Metadateren

Tijdens haar master Onderwijskunde liep Cindy stage bij Thomas & Charles, een projectbureau gespecialiseerd in het ontwerpen en ontwikkelen van leerprocessen. Daar nam ze deel aan het project 'metadateren onderwijs­methodes'. "Als je goed nadenkt over wat je wil met de groep, moet je niet klakkeloos een methode volgen", verklaart Cindy. "Sterker nog, het is het minst inspirerende wat je kunt doen! Ook vind ik het helemaal niet handig. Sla een willekeurige les open en je ziet dat je van alles door elkaar doet. Vanuit dat oogpunt zijn we samen met allerlei groepjes onderwijsprofessionals – vanuit onder andere de rijdende school – het reken­onderwijs gaan metadateren. Hierbij kreeg een groot deel van de lesmaterialen voor rekenen een label.
Zo wordt voor elk 'brokje' lesmateriaal duidelijk voor welk leerdoel het is bedoeld. Deze kennis en ervaring nam ik mee naar Laterna Magica, waar ik me samen met een collega op het rekenen heb gestort. We zijn gaan uitzoeken welke opties er waren om het rekenonderwijs op Laterna Magica vorm te geven. Cito startte toen net met een pilot voor Groeimeter, een nieuw toetsconcept voor formatieve evaluatie. De eerste pilot hebben we uitgebreid meegedraaid, met drie groepen 5/6.

Van leerdoelen naar periodeplanning

"We hebben gekeken naar de leerdoelen voor de eerste helft van het jaar voor groep 5 en 6 en naar wat Cito vraagt in MS en M6. Zo kom je uiteindelijk tot een dekkend doelenoverzicht en weet je wat je moet aanbieden", legt Cindy uit. "Vervolgens hebben we een periodeplanning gemaakt en zijn we daar lesstof bij gaan zoeken. We haalden onderdelen uit de methode, maakten zelf opdrachten en haalden inspiratie van het internet. Veel werk, maar ik vind dat je moet doen waar je achter staat. Groeimeter liep daar heel goed naast, omdat we op die manier konden blijven controleren waar elke leerling staat."

Grip op de leerdoelen

Voorheen werden ook de methodetoetsen van de reken­methode gebruikt, maar in het project werden ze ver­vangen door de Groeimeter-toetsjes. Cindy: "Groeimeter geeft je als leerkracht op elk moment inzicht in wat een leerling kan. Bovendien geeft het je meer grip op de leer­doelen. Je ziet van elk leerdoel wat de vorige en volgende stap is. Misschien mag je verwachten dat je als leerkracht van een bepaald leerjaar dat wel weet, maar dat is iets wat je opbouwt in de loop der tijd. Feedback vanuit Groeimeter kan je hier zeker bij helpen. En het is natuur­lijk superfijn om iemand te hebben die met je meedenkt!"

Meer zelfvertrouwen

"Het mooie van Groeimeter is ook dat je als kind ziet wat je al kunt", voegt Cindy toe. "Heb ik het doel nou gehaald of niet? Dat wil je als kind toch weten? Want dan weet je of je nog veel moet oefenen, een beetje moet oefenen of dat je het al onder de knie hebt. En als je weet wat je allemaal al kunt, groeit ook je zelfvertrouwen en je competentiegevoel."
Groeimeter voelt voor de kinderen niet als toetsen, benadrukt Cindy. "Ze vonden het echt superleuk om te doen. Het digitale spreekt natuurlijk ontzettend aan. Toen ik mijn leerlingen van vorig jaar vroeg of ze weer mee wilden doen aan een nieuwe Groeimeter-pilot zeiden ze unaniem ja. Dat zegt iets over het plezier dat ze erin hebben!"

“Hoe fijn is het dat je als kind zelf kunt ervaren: hé, dit kan ik allemaal!”


Groeimeter laat leerlingen zien welke opgaven ze fout hebben gemaakt en wat het goede antwoord had moeten zijn. Cindy: "Dat is fijn, want wij kunnen niet naast elke leerling gaan zitten. En juist de opdrachten die je fout maakt, geven inzicht. Daar ontstaat het leren! Het zou helemaal geweldig zijn als Groeimeter je ook de juiste strategie laat zien. Maar dat is natuurlijk heel moeilijk, zeker bij rekenen. Als je dit met spelling doet, kun je zeggen: dit is de regel en klaar. Bij rekenen ligt dat wat gecompliceerder."

Toekomst

Uiteindelijk werkt het team toe naar een grote matrix met alle rekendoelen voor alle leerjaren. Cindy: "Dan weet je als leerling nog beter wat er van je verwacht wordt en wat de lijn is door de jaren heen. Je kunt dan met elke leerling afspreken waar je in een bepaalde periode aan wil werken. Dat betekent ook dat je inzichtelijk moet maken wat elk kind al kan, bijvoorbeeld met Groeimeter. Als je dat vastlegt is het voor iedereen duidelijk: voor de leerling, zijn coaches en de ouders."

Wat is Cindy's advies als het gaat om toetsen? Daar hoeft ze niet lang over na te denken. "Denk eerst even na waarom je een toets gebruikt. Wat heb je nodig? Wil je zelf weten: doe ik het goed? Wil je het kind inzicht geven in waar het staat? Methodetoetsen laten je zien hoe je het als leerkracht doet. Wil je weten hoe een kind is gegroeid na een half jaar? Dan kun je de LVS-toetsen van Cito gebruiken. En wil je tussendoor iets weten over de groei van een kind? Of wil het kind zelf weten of hij iets kan? Dan kan Groeimeter antwoorden geven.

Waarom Groeimeter?
Scholen als Laterna Magica zijn er nog weinig. Toch zien we bij Cito dat er op alle scholen steeds meer eigenaarschap bij de leerling gelegd wordt. En dat het lesgeven op basis van leerdoelen een belangrijke ontwikkeling is, maar wel één die nog veel vragen oproept over de praktische organisatie ervan. Dat is waarom we, in samenwerking met zo'n 100 scholen, het Groeimeter-concept hebben bedacht: een formatief platform, dat structuur geeft aan leerdoelen en toetst op leerdoel niveau. We kijken nu wat de meest logische manier is om dit te introduceren. Wat is bijvoorbeeld de relatie met de LVS-toetsen? Moet het Groeimeter-concept daar onderdeel van zijn of niet? Heb jij hier ideeën over of wil je meer weten over Groeimeter, neem dan contact met ons op.
Kijk voor meer informatie op cito.nl/groeimeter
www.cito.nl maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren en het gebruiksgemak te vergroten. Via de knop ‘instellen’ geef je aan welke cookies je wilt accepteren. Meer informatie over Cookies en privacy