SluitenSluiten
leerling in schoollokaal

Expertise van Stichting Cito

De experts van Cito

Cito logo plectrumVerder

Onze expertise bij het maken van examenopgaven

Samen met onze ketenpartners zorgen we voor goede, veilige en betrouwbare examens. Elk jaar weer. Dat doen we met trots en overtuiging. Wie zijn vanuit Stichting Cito betrokken bij dit proces?

Toetsdeskundigen

Jaarlijks zijn zo’n 120 toetsdeskundigen van Stichting Cito betrokken bij het ontwikkelen van centrale examenopgaven. Zij zijn onze experts als het gaat over toetsen en vakinhoudelijke kennis. Samen met een groot aantal docenten uit het veld zorgen zij ervoor dat de opgaven inhoudelijk en toetstechnisch kloppen en eenduidig zijn. En dat ze aansluiten op het schoolniveau, de belevingswereld van leerlingen en de onderwijspraktijk. De opgaven moeten eindexamenleerlingen de kans geven om de vaardigheden en kennis te laten zien die zij zich voor het betreffende vak eigen hebben gemaakt. 
De toetsdeskundigen worden hierbij ondersteund door toetsondersteunende medewerkers. Zij checken onder andere de opmaak van de opgaven voor een optimale leesbaarheid, en monitoren de planning zodat er geen vertraging optreedt in het proces. 

De examensyllabi van het College voor Toetsen en Examens (CvTE) vormen de basis voor het maken van examenopgaven. In deze syllabi staat gedetailleerd beschreven wat er per examenvak getoetst moet worden. Voordat examenopgaven kunnen worden opgenomen in een centraal examen, leggen toetsdeskundigen deze voor aan vaststellingscommissies bij het CvTE. Na goedkeuring worden de opgaven vastgesteld en opgenomen in de centrale examens.

Hoe omvangrijk de klus is die Cito jaarlijks voor de overheid klaart, blijkt uit de cijfers. Voor de examenperiode in 2019 construeerden we de vragen voor 244 schriftelijke examens in 1331 opgavenboekjes, en 20 digitale examens in 185 varianten voor vmbo, havo en vwo. 

Uit het Cito Jubileumboek
"Screenen voelt voor mij als mijn bijdrage aan de kwaliteit van het diploma dat leerlingen behalen. Ik vind het daarbij belangrijk dat examens vo aansluiten op hun vervolgonderwijs."
Afbeelding gevoelig roze
Externe screener en universitair docent

Screeners

Voordat een centraal examen wordt vastgesteld door het CvTE, wordt een examen tenminste vier keer gescreend. Bij dit proces zijn elk jaar tientallen collega’s betrokken. De examens worden zowel op vakinhoud, lay-out en de Nederlandse taal als op toetstechniek gescreend. Dit is een behoorlijke klus als je bedenkt dat er jaarlijks bijvoorbeeld zo’n 17.000 examenvragen worden gemaakt voor het voortgezet onderwijs (alle tijdvakken papier en digitaal bij elkaar opgeteld). Na de interne screeningsrondes volgt nog een vakinhoudelijke screening door een externe vakspecialist, werkzaam in het hoger en/of wetenschappelijk onderwijs.

Betrokkenen logistiek & ICT

Bij het printen en uitleveren van papieren centrale examens zijn afstemming en planning enorm belangrijk. Dat geldt eveneens voor het ontsluiten en afnemen van digitale examens via het digitale systeem Facet. Weet jij dat voor mensen met een leesbeperking verklankingssoftware in Facet ervoor zorgt dat opgaven waarneembaar zijn? Dan zijn er nog allerlei applicaties die up and running moeten zijn en blijven. Zoals Wolf voor het uitwisselen van examengegevens door docenten. En ook op onze Cito Portal, waar we examendocumenten beschikbaar stellen voor docenten, mag natuurlijk niet worden misgegrepen. Bij deze werkzaamheden zijn tientallen Cito-collega’s en onze ketenpartners betrokken.
leerling werkt aan opdracht

Normeringsdeskundigen

In de examenperiode onderzoekt Stichting Cito de moeilijkheidsgraad van de centrale examens en berekent een advies-normeringsterm (N-term) per examenvak. Het bepalen van die advies-normeringsterm gebeurt op basis van het analyseren van de scores van eindexamenkandidaten op de centrale examens. De N-term vertaalt een score naar een cijfer. Aan de hand van het advies van Stichting Cito stelt het CvTE vervolgens de definitieve N-termen vast.
Het diploma geeft aan dat je als leerling hebt voldaan aan de onderwijseisen op een bepaald niveau. “Dat betekent dat je moet kunnen vertrouwen op de waarde van dat diploma. Wat je terug wilt zien, is dat gelijke prestaties leiden tot gelijke cijfers.”
Afbeelding gevoelig roze
Paul van der Molen
Manager onderzoek & normeren

Middelbaar beroepsonderwijs

Voor het mbo loopt het proces wat betreft het tot stand komen van een examenopgave net wat anders dan in het vo.

De centrale examens voor het mbo worden afgenomen in vijf periodes die over het hele studiejaar zijn verspreid. Dit betekent dat er doorlopend opgaven worden ontwikkeld. De afname verloopt volledig digitaal. De opgaven, die door mbo-docenten worden geconstrueerd, worden gescreend door andere mbo-docenten en door toetsdeskundigen. Daarna worden ze voorgelegd aan de vaststellingscommissie van het CvTE. Ook deze commissie bestaat uit docenten die werken in het mbo. Wat betreft de normering wordt er niet gewerkt met N-termen, maar met een vaardigheidsschaal.

In 2019 maakten we voor het mbo 135 digitale examens in 648 varianten.

Uit het Cito Jubileumboek
twee leerlingen