SluitenSluiten
Tijd voor pauze

Beoordelingsmodellen voor burgerschapsonderwijs

Project Evalueren van burgerschapsonderwijs

Cito logo plectrumVerder
Veelzijdigheid van kritisch denkenMeer
Burgerschapsonderwijs

Hoe toets je wat de leerlingen opsteken?

Vanuit de overheid zijn scholen verplicht om te werken aan burgerschap. Maar hoe beoordeel je als docent de burgerschapsvaardigheden die leerlingen in samenhang met kennis toepassen? Het gaat niet om het beoordelen of de keuze van leerlingen goed of fout is, maar om de kwaliteit van de informatie en de argumenten die leerlingen gebruiken om hun keuze te onderbouwen.

Om docenten te ondersteunen bij burgerschapsonderwijs in de klas, beproeven wij beoordelingsmodellen bij praktische opdrachten. Dat doen we samen met docenten die lesgeven in verschillende maatschappijvakken en filosofie. Vaardigheden zoals ethisch redeneren, samenwerken, empathisch vermogen en kritisch denken staan hierbij centraal.
Op het plein
Planning 2022
Eind maart – juni 2022
In samenwerking met collega’s van Stichting Cito analyseren docenten beoordelingsmodellen op eenduidigheid, bruikbaarheid en toepasbaarheid bij eigen opdrachten en projecten op school. Stichting Cito biedt hiervoor voorbeeldopdrachten aan.
Najaar 2022
Docenten beproeven de beoordelingsmodellen op school. Dat kan op basis van de opdracht van Stichting Cito of een eigen opdracht die aansluit bij het onderwijs in zijn/haar klas.

Voorbeeldopdrachten

We gaan in deze opdrachten uit van een dilemma of vraagstuk waarbij leerlingen vaardigheden als ethisch redeneren, samenwerken, empathisch vermogen en kritisch denken toepassen. Zo gaat een van de ontwikkelde opdrachten over het kiezen van geschikte locaties voor windmolens, waarbij ook kennis nodig is van aardrijkskunde, economie en maatschappijleer.

Beoordelingsmodellen

De beoordelingsmodellen bevatten indicatoren die beschrijven wat leerlingen moeten laten zien (zichtbaar te maken in handeling, presentatie of reflectieverslag). We gaan uit van ontwikkelingsgerichte beoordelingsschalen. Het werk van de leerling kan hiermee worden ingedeeld van beginner naar gevorderd. We verwachten dat deze beoordelingsvorm goed kan passen bij een praktische opdracht of een profielwerkstuk.
Preview: een eerste inkijkje in het materiaal

Praktische opdracht burgerschap: windmolens

vernieuwing-burgerschap-opdracht-windmolen

Fragment uit Leerlingmodule

Jullie moeten in kleine groepen onderzoek doen naar mogelijkheden voor het bouwen van windmolens. Daarbij moeten jullie als groep de lastige keuze die jullie hebben gemaakt ook moreel kunnen verantwoorden onder andere door het toepassen van de vaardigheid Ethisch redeneren. Over deze vaardigheid krijgen jullie eerst nog wat meer toelichting door de docent. In een presentatie leggen jullie uit met welke afwegingen jullie rekening hebben gehouden met de eisen en wensen van alle betrokken groeperingen en met de wettelijke en financiële kaders. Je maakt een persoonlijk eindverslag van je leerervaringen.
Voorbeeld beoordelingsmodel bij de vaardigheid Ethisch redeneren
Indicator1 beginner2 half gevorderd3 gevorderd4 zeer gevorderd
Ethisch redenerenBeredenering vanuit ethische perspectieven: deugdethiek, gevolgenethiek, plichtethiek en zorgethiekDe leerling benadert het vraagstuk vanuit één van de ethische perspectieven De leerling benadert het vraagstuk vanuit twee van de ethische perspectievenDe leerling benadert het vraagstuk vanuit drie van de ethische perspectievenDe leerling benadert het vraagstuk vanuit alle vier de ethische perspectieven
Moreel oordelen en handelenAfweging van en handelen naar principesDe leerling formuleert zelfgekozen principes De leerling volgt zelfgekozen principes De leerling volgt zelfgekozen principes ook als die indruisen tegen verwachtingen en regelsDe leerling stemt het handelen af op zelfgekozen principes en op verwachtingen en regels
Verder
Ethisch redeneren
Verder
Moreel oordelen en handelen
Ethisch redeneren komt aan bod bij het vak filosofie maar krijgt ook veel aandacht in de voorstellen van curriculum.nu voor burgerschap en voor de mens- en maatschappijvakken. In de opdracht van de leerling wordt kort beschreven wat ethisch redeneren inhoudt. Ter voorbereiding op de opdracht vergt dit in de lessen wel nog nadere uitleg en oefening.

Over de actualisatie van examenprogramma's en kerndoelen

In het curriculum staat wat leerlingen moeten kennen en kunnen. Het geeft richting aan het leerproces van leerlingen. In het kader van Curriculum.nu hebben leraren en schoolleiders voorstellen gemaakt voor het actualiseren van het curriculum. Curriculum.nu is inmiddels afgesloten. De ontwikkelde voorstellen worden gebruikt als een van de bronnen voor een toekomstige actualisatie van kerndoelen en examenprogramma's. Meer informatie: Actualisatie kerndoelen en examenprogramma’s - SLO en de startnotitie.


Leerlingen bij de kluisjes