Sluiten
RvT blikt terug op 2018

Interview 

Gesprek met Raad van Toezicht

Josephine de Zwaan en Therèse van Schie: 

"Voor de glory van alle leerlingen"

“De NOT-award voor Beeldverhaal. Dat was begin 2019 hét symbool voor de (h)erkenning van de stap van Cito”, zegt Josephine de Zwaan, voorzitter van de Raad van Toezicht van Cito. “We zijn een organisatie die in principe nú zijn rol kan pakken”, voegt toezichthouder Therèse van Schie daar al net zo krachtig aan toe. Namens de Raad van Toezicht blikken ze terug op 2018 en meer. Want de stappen die Cito zet en de weg die is ingeslagen, zijn interessant.
“No guts, no glory”, stelt Josephine de Zwaan over de toekomst van Cito. “We moeten hard blijven werken, maar voor de glory van al die toekomstige leerlingen en alle mensen die een leven lang moeten leren, is onze rol nog niet uitgespeeld.” Natuurlijk erkent ze, net als haar collega Therèse van Schie, het soms lastige vaarwater waarin Cito zich bevindt. “Mensen geven Cito van veel dingen de schuld: toetscultuur, toetsterreur”, vertelt Therèse. “Het is een miskenning van de rol die Cito speelt”, meent Josephine uit. “Dat komt mede door onbegrip.”
Raad van Toezicht 2019Josephine de Zwaan (links) en Therèse van Schie

Door de wol geverfd

Maar van zelfmedelijden is onder de toezichthouders geen sprake. “We zijn er als Cito zelf mede debet aan. We hebben het niet goed genoeg uitgelegd”, stelt Josephine. Ze illustreert: “In de periode rondom de eindtoetsen luisterde ik op de radio naar interviews met leerkrachten. Zij werkten niet meer met de toets van Cito, maar met de Iep-toets en beargumenteerden hun keuze heel overtuigend. Dat kun je vervelend vinden, of je kunt luisteren naar de argumenten. Ik hoorde de behoefte aan toegankelijkere toetsen.” “De vraag is: hoe blijf je relevant?”, stelt Therèse. “Hoe blijf je de club die waarde toevoegt?”

Aan tafel met Josephine de Zwaan en Therèse van Schie betekent een gesprek met door de wol geverfde toezichthouders. Beiden hebben een indrukwekkende lijst met functies achter hun naam. Josephine betrad de wereld van RvT’s via een carrière in de advocatuur. Ze was jarenlang vennoot en acteerde op grote publiek private projecten als Leidsche Rijn en de Betuwe lijn. “Ik besloot me te willen inzetten voor organisaties met een maatschappelijke missie. Organisaties op wezenlijke scharnierfuncties in de maatschappij: het onderwijs, de gezondheidszorg, kunst en cultuur.” Ze voegt daaraan toe dat ze graag werkt op het snijvlak van publiek en privaat: bij organisaties waar de overheid een rol speelt en waar veel hoogwaardige professionals samenwerken. Het verklaart haar toezichthoudende en bestuurlijke rollen bij bijvoorbeeld Hogeschool Leiden, Vilans, Buma Stemra en Triodos. 

"De vraag is: hoe blijf je de club die waarde toevoegt?"
Josephine de Zwaan
Josephine de Zwaan
Voorzitter Raad van Toezicht

Een diep maatschappelijke missie

Ook Therèse is van huis uit jurist, maar combineerde dat met een studie Slavische Talen en een zakelijke carrière in de marketing. Jarenlang werkte ze als marketingdirecteur voor Unilever en woonde ze in Londen en Hongkong. Terug in Nederland werd ze directeur van het Amsterdams Uitbureau en kwam ze terecht in de RvT van de Hermitage. Inmiddels is ze zelfstandig consultant, maar ook toezichthouder van onder meer de Openbare Bibliotheek in Amsterdam, Dance4Life en de Vereniging Rembrandt. “Ik heb een portefeuille aan toezichthoudende rollen. Wat mij daarin aantrekt, is – net als Josephine – de combinatie van het publieke en private. Ik heb een diep verlangen om te werken op dat grensvlak, voor organisaties met een heldere maatschappelijke missie. Wat ik toevoeg, is mijn achtergrond als marketeer. Ik werk vanuit één set van vragen: ‘Voor wie doe je wat, en waarom zou jij daarin het beste zijn?’ Ook voor Cito is dit interessant”.

Hoe kwam Therèse eigenlijk bij Cito terecht? “Vanwege de positie op het publiek-private snijvlak, de structuur van Stichting en BV. Daarmee appelleert Cito aan mijn persoonlijke uitdaging. Vanwege de betekenis voor het onderwijs en de maatschappelijke missie.” Josephine vult aan: “Bij Cito zit de maatschappelijke missie in de genen. Daarmee wordt ten diepste gewerkt aan het fundament van onze maatschappij: het onderwijs. Want wat voor maatschappelijke veranderingen je ook voor ogen hebt, je moet ze verankeren in het onderwijs. Doe je dat niet, dan krijg je mooie gebouwen, maar houd je betonrot in de fundering.” Daarna stelt ze bevlogen: “Ik vind het bovendien wezenlijk dat ieder mens recht heeft op erkenning en ontwikkeling van zijn mogelijkheden”.

Cito als stercombinatie

Bij Cito gaat het dus ergens over, zo vinden de toezichthouders. En dat maakt een rol als RvT’er interessant. Ook omdat de tijd waarin nu wordt gewerkt – op zijn zachtst gezegd – interessant is. “Cito is aan het veranderen, op veel fronten tegelijk”, ziet Therèse. “We zijn bezig met een herpositionering, met digitalisering, met een andere manier van werken. Dat zijn geen simpele processen. Iedereen mee krijgen, blijft lastig, ook voor Cito. En een cultuur van ‘elkaar kunnen aanspreken’, is een klus. Geruststellend is, dat dit niet alleen voor ons geldt. Het is een proces waar de hele maatschappij doorheen moet.”

Gelukkig heeft Cito volgens Therèse en Josephine een aantal gunstige kenmerken die het verschil kunnen maken. Therèse: “De hybride organisatie, is er één van. Dat is een stercombinatie, zonder meer. Niet dat het simpel is, verre van zelfs. Het gaat altijd om één missie: de missie van Cito, maar om een verschillend speelveld en verschillende spelregels: van de Stichting en van de BV.”

Een strategische zet, een wapen zelfs

Josephine haalt het label ‘Cito kennisorganisatie’ aan als onderscheidend vermogen. Een label overigens dat Cito – zo geeft ze aan – vooral moet verdienen. “Ik ben blij met het meerjarenbeleidsplan waarin we OKI positioneren en onze rol pakken op het vlak van onderzoek, innovatie en kennisdeling. En het is goed dat we in het werkprogramma 2019 concreet invulling geven aan de plannen. Voor iedereen is duidelijk dat we onze unieke kennis centraal stellen en deze aanwenden ten dienste van het onderwijs. Dat we dit onderstrepen in vijf beloftes, waar onze stakeholders ons aan mogen houden, is een ijzersterk punt.”

De toezichthouders zijn vooral ook te spreken over de totstandkoming van het plan. Josephine: “Onze stakeholders hebben input geleverd en aangegeven waar Cito het verschil kan maken. Daarmee sluit Cito weer aan bij de vragen van de stakeholders en is er weer meer zicht op onze unieke missie en de invulling die Cito daaraan geeft.” Therèse beaamt: “Als je zo samen met je belangrijkste stakeholders kunt werken aan plannen voor de toekomst, heb je een sterk middel in handen. Bijna een wapen zelfs. Het heeft onze relatie met stakeholders versterkt. Ik vind het bijvoorbeeld knap hoe er nu samen met OCW vanuit wederzijds vertrouwen gewerkt wordt. Onderschat dat niet, want de OKI-plannen zijn voor de toekomst van Cito belangrijk. Ze moeten in feite uitwijzen wát op de lange termijn onze relevantie is.”

"We zijn een organisatie die in principe nu zijn rol kan pakken."
Mevr. mr. drs. T.S.M. van Schie
Therèse van Schie
Lid Raad van Toezicht

Kijk, dit is het nieuwe Cito

Zijn de stakeholders eigenlijk trots op Cito? “Trots?”, herhaalt Josephine nadenkend. “Dit jaar hebben we het 50-jarig bestaan gevierd. En dat maakte me trots. Niet omdat de organisatie zich zo lang in stand heeft weten te houden, maar vanwege de manier waarop we het gevierd hebben. Het verhaal van Özkan Akyol, alle leerlingen die erbij betrokken waren, de minister die er was en de DG. Als je ziet hoe de politiek en diverse organisaties vertegenwoordigd waren, illustreert dat voor mij ‘Kijk, dit is het nieuwe Cito’.”

Trots is Josephine ook op de NOT-award voor Beeldverhaal, een van de prototypes van CitoLab. “Die award is voor mij een symbool van herkenning en erkenning voor de stap die we als Cito gezet hebben. Beeldverhaal maakt duidelijk dat we er daadwerkelijk in slagen om de hele gedegen kennis waarover we beschikken, in te zetten voor vernieuwing op scholen. Als ook dat het nieuwe Cito is, dan ben ik zeer zeker trots.”

Toekomstproof een rol spelen

Voor Therèse was de NOT sowieso een trots-moment: “Op zo’n beurs als de NOT, daar heb je standing. Al die leraren die naar je toekomen om dat wat je te vertellen hebt. We hebben een ijzersterk merk en daar moeten we zorgvuldig mee omgaan. Het inbedden van nieuwe, aangescherpte regels rondom bijvoorbeeld de AVG, een dominant thema in 2018, is daar een onderdeel van. Ook de implementatie van Dynax was wezenlijk. Dynax is niet alleen een tool om procesmatig beter te werken, het is veel meer dan dat. Het zorgt er namelijk voor dat we nu kunnen beschikken over gegevens waarop direct gestuurd kan worden. Ik vind het knap wat we ermee hebben neergezet. Het maakt ons meer toekomstbestendig.”

Wat vinden de toezichthouders nog meer belangrijk voor de toekomst? Therèse: “De uitdaging voor 2019 is wat we willen betekenen in de maatschappelijke discussie over kansengelijkheid. Daar hebben we een belangrijke rol te spelen en dat wordt ook gezien. We zijn een organisatie die in principe nu zijn rol kan pakken.”

Oogsten wat je hebt gezaaid

Josephine vult aan: “Voor mij is de implementatie van het werkprogramma 2019 het belangrijkste voor komend jaar. Het zorgt ervoor dat we een goed fundament leggen onder de uitvoering van het meerjarenbeleidsplan. Het waarmaken van de beloftes is daarin essentieel. Stakeholders zouden straks moeten herkennen dat onze beloftes ingelost zijn en dat ze het onderwijs vooruit helpen. Het lastige is natuurlijk hoe zij dat concreet gaan ervaren. Zeker, we zijn goed op weg, onze inzet en intenties zijn goed. Maar uiteindelijk moeten de stakeholders herkennen dat onze inzet en intenties waarde hebben gecreëerd voor onderwijs en leerlingen. Die legitimering komt niet van de RvT. Die komt van onze klanten, scholen, opdrachtgevers en stakeholders.”

Hoe zorgvuldig de toezichthouders in hun bewoordingen ook zijn, ze zien de toekomst voor Cito vol vertrouwen tegemoet. Therèse stelt: “Er is markt voor onze producten en diensten. En er zijn kansen om te groeien.” Josephine beaamt: “Onze rol is nog niet uitgespeeld. We blijven bestaansrecht houden als we de weg, zoals die is uitgestippeld in het meerjarenbeleidsplan, met zelfvertrouwen volgen. Ja, dat wens ik elke Cito-medewerker toe. Dat je dagdagelijks weet: wat je hebt gedaan om de missie van Cito te ondersteunen, om het meerjarenbeleidsplan te verwezenlijken, om collega’s te helpen, en om jezelf te ontplooien. Dat je weet dat je aan het onderwijs en de leerling een bijdrage hebt geleverd. Want als je dat weet, draag je dat vanzelfsprekend ook uit in de buitenwereld. Ik moet dan denken aan het gezegde: ‘Je oogst wat je zaait’. Als je dit kunt, zit het plezier van het werken bij Cito diep.”

www.cito.nl maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren en het gebruiksgemak te vergroten. Via de knop ‘instellen’ geef je aan welke cookies je wilt accepteren. Meer informatie over Cookies en privacy